maderne / crítica literaria e teatral... E POLÍTICA

un espazo para partillar críticas, comentarios, reseñas e outros documentos sobre literatura, teatro, arte, cultura..., amenizado por Manuel F. Vieites




sábado, 25 de abril de 2015

Abel Neves no Centro Dramático Galego con Xardín Suspenso e dirección de Cándido Pazó




















Xardín suspenso

Un espectáculo do CDG

M. F. Vieites

Unha exclusiva de Faro da Cultura

Quen teña mirado The Last Samurai (2003) seguramente admire a mestura de serenidade e destemida afouteza que destila o personaxe de Katsumoto Moritsugu, que, malia os tópicos, mostra aspectos básicos do bushido. A persoa que decide ter un dojo ou un karensansui ou participa da fonda filosofía que agochan, ou segue os ditados das moitas modas que nos asedian. Un síntoma. En calquera caso, o karensansui malia non ser lugar para a meditación, invita á procura da serenidade, da contemplación, do silencio interior, do pausado manexo do anciño para ir construíndo na area finos regos que tal vez sexan camiños para a enerxía que flúe no universo. Por iso en Xardín suspenso a aboa, coa sabedoría que sempre agroma da experiencia, é quen de comprender a natureza simbólica daquel espazo rechamante, mundo inerte de pedras e area para os máis. Porque a aboa escoita.

O karensansui pode ser un indicio da comunicación patolóxica que sen ten instalado nunha familia que nuns días verá destruído para sempre o fráxil equilibrio que tantas veces se constrúe con roles sociais que non deixan de ser máscaras. O tema que Abel Neves propón no texto co que se articula este espectáculo que dirixe Cándido Pazó e presenta o Centro Dramático Galego, ofrece moitas arestas, agocha unha complexidade moito maior da que resulta evidente. Unhas veces fai que nos lembremos de A Electra acáelle o loito, de Eugene O’Neill, outras fai que pensemos en Medea, de Eurípides, pero tamén en El arte de amargarse la vida, de Paul Watzlawick. O personaxe central, Lucía, princesa constante ora tronante ora muda, semella unha cebola vermella de Tropea e a súa peripecia pode interpretarse desde o heroísmo de quen loita até a morte por un ideal imposible, cun pouso enorme de soidosa saudade, ou desde a perversidade de quen reifica aos demais coa propia reificación, perverso dobre vínculo. Como nos mostrou o  movemento da anti-psiquiatría, os conflitos teñen unha dimensión sistémica; coa súa morte Lucía procura a morte de canto a rodea.
 
Pero tamén se escoitan voces que afirman que no texto de Abel Neves non hai máis do que se ve, que todo é demasiado simple, que a complexidade ou os subtextos non teñen aquí acubillo, que o que vemos é o que temos. De ser así, as patoloxías de Lucía, e as do seu entorno familiar, aumentarían de forma exponencial: dúas realidades que se negan. O autor mostra condutas, evitando as causas, pero as causas sempre están, pois como dicía Pinter a veces os propios autores só poden dar conta do que pasou, sen explicalo. Pois na peripecia de Lucía, para alén do conflito que provoca a promesa incumprida de Mateo, desgraza coa forza das catástrofes gregas apenas querida nun final de partida que a dilúe, tamén se reflicten outras traxedias que estouran en tantas familias, a causa desas enfermidades estrañas que acaban por desfacer o equilibrio psicofísico das persoas, mentres o entorno asiste impotente á máis cruel das mortes, sen nada que facer, con tanto que dicir, sen explicacións.
 
O espectáculo pode verse de moitas formas. Para uns será un brado de liberdade da moza que decide morrer ao non alcanzar o seu degoiro máis íntimo, para outros, quizais sexa un dejá vu, cando as preguntas cheas de desesperación e angustia (“filla, que tes?”, “fillo que pasou?”, “irmá, fala, dime algo”) só obteñen como resposta un mísero “nada”, ou quedan sen responder. Mais convertendo a Lucía en heroína pérdese complexidade, vanse os matices, pois cantas nais e cantos pais deixarían morrer así a unha filla, con esa actitude paifoca? E de que morre a Lucía, perseguindo o que? Que é o que ela mira, para alén do ar que a rodea? Mística abulense?
 
Do espectáculo destacamos o traballo de Luísa Merelas ou de Melania Pérez Cruz nun elenco desigual; a escenografía, debida a Carlos Alonso, resulta funcional, mais deslucida co ir e vir dos personaxes polo medio da area do xardín dos soños, metáfora evidente da destrución que chega. No conxunto, un espectáculo aceptable, inquietante e polémico por razóns diversas. Vaian, vexan, e xulguen.

Unha aposta valente

Mentres en Galicia Cándido Pazó dirixe o espectáculo Xardín suspenso, a partir dun texto de Abel Neves, un dos máis importantes dramaturgos no momento actual do país veciño, Jose Martíns, tantas veces implicado na procura de camiños de ida e volta entre Galicia e Portugal, dirixe en Lisboa, no Teatro Dona María Segunda, un espectáculo asentado no texto de Roberto Vidal Bolaño, Saxo Tenor, na que vai ser unha das máis importantes apostas pola dramaturxia galega alén das nosas fronteiras. Velaí temos unha aposta persoal de Manuel Guede, chea de peso e de razóns, que sempre apostou por manter ese vínculo entre dúas terras situadas nas marxes da historia.
 
Coñecemos pouco a dramaturxia portuguesa e coñécese pouco alén Miño a dramaturxia galega, por non falar do teatro, da danza, e de tantas outras cousas vinculadas coa escena. É magoa que desde as múltiples instancias que se poderían invocar non se promovan accións orientadas a facer desta vella rexión galaica un espazo cultural común, que permita que os artefactos culturais poidan circular con maior axilidade e permanencia. É magoa que se siga mantendo unha visión tan limitada das relacións económicas e das interaccións produtivas, porque na fin o que se está promovendo é unha visión simplista da cultura e do seu potencial, inexplicable cando en Plymouth neste xaneiro pasado tanto se quixo falar de cidades creativas e culturalmente dinámicas. Cales? Como? Onde?

Unha canción de Françoise Hardy.

No hay comentarios: